Samatha Meditasyonu
Samatha, yani sakinleşme meditasyonu, Budist geleneğin temel dikkat pratiğidir ve bir nesneye sabitlenen dikkatin giderek daha kararlı, parlak ve istikrarlı hale getirilmesini amaçlar. Zhang Jing, Xianjie Ping, Wei Chen ve diğerleri, samatha pratiğinin sarsılmaz biçimde bir hedef nesneye odaklanmayı gerektirdiğini, dikkatin sürüklenmesi durumunda zihnin sürüklendiğini ve pratiğin amacının uyanık olmak ve dikkati hedef nesneye yeniden yönlendirmek olduğunu, dolayısıyla sakinleşmenin odağının dikkatin istikrarı üzerine olduğunu belirtir. Somut uygulama adımları şöyle sıralanabilir:
Birincisi, beden hazırlığı. Düz bir zeminde, kalça üzerinde oturma yastığıyla ya da bir sandalyede dik bir sırtla oturulur; omurga doğal bir dikliğe getirilir, omuzlar rahatlatılır, çene hafifçe içeri çekilir ve dil damağa temas eder; eller karnın altında birbirinin üstüne konur ya da dizlerin üzerine bırakılır; gözler ya tamamen kapalı ya da yarı kapalı olur, bu konumda beden uyanıklığı korurken zihnin içe çekilmesi kolaylaşır.
İkincisi, nefes düzenlemesi. Burun deliklerinden doğal nefes alınır, nefesin karın bölgesine ulaşması hissedilir, nefes alırken karın şişer, nefes verirken karın söner; ilk iki-üç dakika boyunca bu hareket bilinçli olarak takip edilir, sonra dikkat yalnızca nefes olur.
Üçüncüsü, dikkat nesnesi olarak nefesin seçilmesi. Nefesin burun deliğinin üst dudağa temas ettiği noktaya, göğsün yükselip alçalmasına ya da karnın hareketine odaklanılır; her nefeste bu noktaya yeniden dönülür.
Dördüncüsü, sürüklenmenin fark edilmesi ve geri dönülmesi. Dikkat bir noktada başka bir düşünceye, bir duyguya ya da bir dış uyarana kayarsa, bu kayışı yargılamadan fark edilir, kayışın ne olduğu kısaca not edilir ve dikkat nazikçe yeniden nefes nesnesine yönlendirilir.
Beşincisi, sürenin kademeli artırılması. Başlangıçta oturum on beş dakikayla sınırlanır; istikrar sağlandıkça oturum süresi yirmi, otuz ve nihayet kır beş dakikaya çıkarılır; ileri düzeyde bazı uygulayıcılar günde bir ile üç saat arasında pratik yapar.
Zhang ve diğerleri, samatha pratiğinin Budist metinlerdeki zihinsel fenomenlere ilişkin içeriğin büyük bölümünün, yani uygulayıcının iç fenomenler üzerine yansımasından elde edilen bilginin kaynağı olduğunu çünkü samathanın sıradan içgözlemden farklı olarak bir kişinin kendi fenomenal deneyiminin farkında olma kapasitesini sistematik olarak artırmak için bir yönteme sahip olduğunu belirtir. Bu nedenle samatha sadece bir gevşeme pratiği değil, dikkat mekanizmasının yapısal olarak geliştirilmesidir.
Birincisi, beden hazırlığı. Düz bir zeminde, kalça üzerinde oturma yastığıyla ya da bir sandalyede dik bir sırtla oturulur; omurga doğal bir dikliğe getirilir, omuzlar rahatlatılır, çene hafifçe içeri çekilir ve dil damağa temas eder; eller karnın altında birbirinin üstüne konur ya da dizlerin üzerine bırakılır; gözler ya tamamen kapalı ya da yarı kapalı olur, bu konumda beden uyanıklığı korurken zihnin içe çekilmesi kolaylaşır.
İkincisi, nefes düzenlemesi. Burun deliklerinden doğal nefes alınır, nefesin karın bölgesine ulaşması hissedilir, nefes alırken karın şişer, nefes verirken karın söner; ilk iki-üç dakika boyunca bu hareket bilinçli olarak takip edilir, sonra dikkat yalnızca nefes olur.
Üçüncüsü, dikkat nesnesi olarak nefesin seçilmesi. Nefesin burun deliğinin üst dudağa temas ettiği noktaya, göğsün yükselip alçalmasına ya da karnın hareketine odaklanılır; her nefeste bu noktaya yeniden dönülür.
Dördüncüsü, sürüklenmenin fark edilmesi ve geri dönülmesi. Dikkat bir noktada başka bir düşünceye, bir duyguya ya da bir dış uyarana kayarsa, bu kayışı yargılamadan fark edilir, kayışın ne olduğu kısaca not edilir ve dikkat nazikçe yeniden nefes nesnesine yönlendirilir.
Beşincisi, sürenin kademeli artırılması. Başlangıçta oturum on beş dakikayla sınırlanır; istikrar sağlandıkça oturum süresi yirmi, otuz ve nihayet kır beş dakikaya çıkarılır; ileri düzeyde bazı uygulayıcılar günde bir ile üç saat arasında pratik yapar.
Zhang ve diğerleri, samatha pratiğinin Budist metinlerdeki zihinsel fenomenlere ilişkin içeriğin büyük bölümünün, yani uygulayıcının iç fenomenler üzerine yansımasından elde edilen bilginin kaynağı olduğunu çünkü samathanın sıradan içgözlemden farklı olarak bir kişinin kendi fenomenal deneyiminin farkında olma kapasitesini sistematik olarak artırmak için bir yönteme sahip olduğunu belirtir. Bu nedenle samatha sadece bir gevşeme pratiği değil, dikkat mekanizmasının yapısal olarak geliştirilmesidir.
Diğer Yazılar