Pika Sendromu (Pica)
Pika sendromu (Pica), besin değeri taşımayan maddelerin en az bir aylık bir süre boyunca tekrarlayan biçimde tüketilmesiyle tanımlanan bir yeme bozukluğudur. Adını, her tür nesneyi gagalayıp yeme eğilimiyle bilinen saksağan kuşunun Latince adı olan Pica pica'dan alır; bu benzetme, bozukluğun besinsel değeri olmayan çok çeşitli maddelere yönelik ayrım gözetmeyen iştahını yansıtmak amacıyla yapılmıştır.
Pika, en sık küçük çocuklarda, hamile kadınlarda ve entelektüel yetiyitimi olan bireylerde görülür. Bozukluğun kesin ve tek bir nedeni yoktur; demir eksikliği anemisi ve genel beslenme yetersizlikleri en sık öne sürülen nedenler arasında yer alırken, gebelik de yaygın bir tetikleyici olarak kabul edilir. Ayrıca otizm spektrum bozukluğu, şizofreni, obsesif-kompulsif bozukluk, trikotillomani (saç yolma bozukluğu) ve orak hücre hastalığı gibi durumlarla birlikte de sıkça görülebilmektedir. Bazı araştırmacılar, stres ve kaygının da davranışı tetikleyen psikolojik bir etken olabileceğini belirtmektedir.
Hamilelikte görülen pika davranışı genellikle geçici bir durumdur ve doğumdan sonra kendiliğinden ortadan kalkma eğilimindedir; bu durumun, gebelikte sıkça görülen demir eksikliği anemisiyle bağlantılı olabileceği düşünülmektedir. Küçük çocuklarda da pika davranışı çoğunlukla birkaç ay içinde tedavisiz olarak geriler; ancak entelektüel yetiyitimi olan bireylerde bu durum yıllarca sürebilir.
İki yaşın altındaki bebeklerin nesneleri ağızlarına götürüp bazen yutmaları, duyusal keşif sürecinin normal bir parçası olarak kabul edilir ve pika tanısı kapsamında değerlendirilmez. Pika tanısının konabilmesi için, davranışın kişinin gelişim düzeyine uygun olmaması, en az bir ay boyunca tekrarlanması ve kişinin genel olarak yemek yemeye karşı bir isteksizlik göstermemesi gerekir.
Pika kapsamında tüketilen maddeler oldukça çeşitlidir; toprak, kil, tebeşir, kağıt, buz, boya parçaları, metal, kum ve saç bu maddeler arasında en sık rastlananlardır. Bazı vakalarda deterjan, sigara izmariti ya da dışkı gibi çok daha tehlikeli maddelerin de tüketildiği bildirilmiştir. Tüketilen maddenin türüne göre bozukluğun kendine özgü alt adlandırmaları da bulunmaktadır.
Pika, ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen bir durumdur. Boya parçalarının tüketilmesi kurşun zehirlenmesine yol açabilirken, saç gibi sindirilemeyen maddelerin yutulması bağırsaklarda tıkanıklığa neden olabilir. Ayrıca toprak ya da benzeri maddelerin tüketilmesi parazit enfeksiyonlarına ve zehirlenmelere, uzun vadede ise demir ve diğer mineral eksikliklerine, kansızlığa ve elektrolit dengesizliklerine yol açabilir.
Pika tanısı konduğunda genellikle önce kan tahlilleri ile anemi, elektrolit dengesizliği ya da kurşun düzeyi kontrol edilir; gerekli görülürse bağırsak tıkanıklığını değerlendirmek amacıyla görüntüleme yöntemlerine başvurulur. Tedavide altta yatan bir mineral eksikliği varsa bunun giderilmesi öncelik taşır; bunun yanında davranışsal terapi teknikleri, kişinin tetikleyici durumlarını fark etmesine ve zararlı maddelerin yerine güvenli alternatiflere yönelmesine yardımcı olmak amacıyla sıklıkla kullanılır. Bazı vakalarda, kişinin tehlikeli maddelere erişimini kısıtlamak ve ortamı güvenli hâle getirmek de tedavinin önemli bir parçasını oluşturur.
Pika, en sık küçük çocuklarda, hamile kadınlarda ve entelektüel yetiyitimi olan bireylerde görülür. Bozukluğun kesin ve tek bir nedeni yoktur; demir eksikliği anemisi ve genel beslenme yetersizlikleri en sık öne sürülen nedenler arasında yer alırken, gebelik de yaygın bir tetikleyici olarak kabul edilir. Ayrıca otizm spektrum bozukluğu, şizofreni, obsesif-kompulsif bozukluk, trikotillomani (saç yolma bozukluğu) ve orak hücre hastalığı gibi durumlarla birlikte de sıkça görülebilmektedir. Bazı araştırmacılar, stres ve kaygının da davranışı tetikleyen psikolojik bir etken olabileceğini belirtmektedir.
Hamilelikte görülen pika davranışı genellikle geçici bir durumdur ve doğumdan sonra kendiliğinden ortadan kalkma eğilimindedir; bu durumun, gebelikte sıkça görülen demir eksikliği anemisiyle bağlantılı olabileceği düşünülmektedir. Küçük çocuklarda da pika davranışı çoğunlukla birkaç ay içinde tedavisiz olarak geriler; ancak entelektüel yetiyitimi olan bireylerde bu durum yıllarca sürebilir.
İki yaşın altındaki bebeklerin nesneleri ağızlarına götürüp bazen yutmaları, duyusal keşif sürecinin normal bir parçası olarak kabul edilir ve pika tanısı kapsamında değerlendirilmez. Pika tanısının konabilmesi için, davranışın kişinin gelişim düzeyine uygun olmaması, en az bir ay boyunca tekrarlanması ve kişinin genel olarak yemek yemeye karşı bir isteksizlik göstermemesi gerekir.
Pika kapsamında tüketilen maddeler oldukça çeşitlidir; toprak, kil, tebeşir, kağıt, buz, boya parçaları, metal, kum ve saç bu maddeler arasında en sık rastlananlardır. Bazı vakalarda deterjan, sigara izmariti ya da dışkı gibi çok daha tehlikeli maddelerin de tüketildiği bildirilmiştir. Tüketilen maddenin türüne göre bozukluğun kendine özgü alt adlandırmaları da bulunmaktadır.
Pika, ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen bir durumdur. Boya parçalarının tüketilmesi kurşun zehirlenmesine yol açabilirken, saç gibi sindirilemeyen maddelerin yutulması bağırsaklarda tıkanıklığa neden olabilir. Ayrıca toprak ya da benzeri maddelerin tüketilmesi parazit enfeksiyonlarına ve zehirlenmelere, uzun vadede ise demir ve diğer mineral eksikliklerine, kansızlığa ve elektrolit dengesizliklerine yol açabilir.
Pika tanısı konduğunda genellikle önce kan tahlilleri ile anemi, elektrolit dengesizliği ya da kurşun düzeyi kontrol edilir; gerekli görülürse bağırsak tıkanıklığını değerlendirmek amacıyla görüntüleme yöntemlerine başvurulur. Tedavide altta yatan bir mineral eksikliği varsa bunun giderilmesi öncelik taşır; bunun yanında davranışsal terapi teknikleri, kişinin tetikleyici durumlarını fark etmesine ve zararlı maddelerin yerine güvenli alternatiflere yönelmesine yardımcı olmak amacıyla sıklıkla kullanılır. Bazı vakalarda, kişinin tehlikeli maddelere erişimini kısıtlamak ve ortamı güvenli hâle getirmek de tedavinin önemli bir parçasını oluşturur.
Diğer Yazılar