← Ana Sayfaya Dön

Isdal Kadını

Norveç'in batı kıyısındaki Bergen kentinin hemen yakınında, Isdalen yani Buz Vadisi adı verilen engebeli bir vadi uzanır. 29 Kasım 1970 günü, bu vadide yürüyüş yapan bir adam ve iki kızı, yamacın eteğinde yanmış bir kadın cesediyle karşılaştı. O gün başlayan soruşturma, Norveç tarihinin en uzun soluklu ve en çözülmesi güç gizemlerinden birine dönüştü. Kadının kim olduğu, vadiye neden gittiği ve nasıl öldüğü yarım yüzyıldan fazla süredir tam olarak bilinmiyor. Basın ona Isdal Kadını adını verdi.

Ceset, yerel halkın ölüm vadisi diye andığı, ıssız ve kayalık bir bölgede yatıyordu. Kadın sırtüstü uzanmıştı, kolları dirseklerden bükülmüş, yumrukları sıkılıydı. Bu duruş, yüksek sıcaklıkta kasların büzülmesiyle ortaya çıkan tipik bir yanık pozuydu. Vücudun ön tarafı ağır biçimde yanmış, yüzü ve eller tanınmayacak hale gelmişti. Çevrede bir yakıt şişesi, yanmış eşyalar, bir şemsiye, bir çift bot, bir yüzük ve birkaç kişisel eşya bulundu. Ancak ne bir kimlik belgesi ne de çanta vardı. Kıyafetlerdeki etiketler ve markalar özenle kesilip çıkarılmıştı. Bu, kimliğin bilerek gizlenmek istendiğini düşündüren ilk ve en güçlü işaretti.

Otopsi tabloyu daha da karmaşık hale getirdi. Kadının midesinde ve kanında çok sayıda uyku hapı saptandı. Solunum yollarında is bulunmaması, yanmaya başladığında ya bilincinin kapalı olduğunu ya da yaşamını yitirmiş olduğunu düşündürdü. Ayrıca bir de boynunda ve başında görülen izler vardı, ancak bunların bir müdahaleden mi yoksa düşme ya da yanmadan mı kaynaklandığı netleşmedi. Resmi ölüm nedeni olarak uyku ilacı zehirlenmesi ve yanıklar gösterildi, ama ölümün kendi isteğiyle mi yoksa başkasının eliyle mi gerçekleştiği kesin olarak belirlenemedi.

Soruşturmanın ikinci perdesi Bergen tren istasyonunda açıldı. Polis, kadının istasyondaki emanet dolabına bıraktığı iki bavulu buldu. İçlerinde peruklar, gözlükler, kıyafetler, bir şişe ve yine etiketleri sökülmüş eşyalar vardı. Bavulların birinde bulunan bir kağıt parçasında, güzergahı ve tarihleri gösteriyor gibi görünen harfler ve rakamlardan oluşan bir dizi yer alıyordu. Bunun bir şifre mi yoksa sıradan bir seyahat notu mu olduğu hiçbir zaman kesinleşmedi. Eşyalardaki parmak izleri ise kadının, vadide ölü bulunan kişiyle aynı olduğunu doğruladı.

Otel kayıtları, kadının Norveç'teki son haftalarını canlandırdı. Kadın Bergen, Stavanger ve Oslo gibi şehirlerde farklı otellerde, farklı isimlerle kalmıştı. Bunlar arasında Fenella Lorch, Alexia Zarne-Merchez, Claudia Tielt, Vera Jarle ve Elisabeth Leenhouwers gibi adlar vardı. Bütün bu kimlikler sahteydi. Tanıkların anlatımına göre kadın otuz beş ile kırk beş yaşları arasında, ince yapılı, yaklaşık bir yetmiş beş santim boyunda, kısa boylu sayılmayacak biriydi. Fransızca, Flamanca ve İngilizce konuşuyor, bazı tanıklara göre Almanca da biliyordu. Sessiz, ketum ve temkinli davranıyor, sık sık oda değiştiriyor, çevresini gözlüyordu. Ölümünden kısa süre önce Bergen'de bir adamla görüldüğü anlatıldı, ancak bu kişi hiç kesin olarak belirlenemedi.

Polis ilk başta intihar ihtimaline yöneldi ve 1971'de dosyayı bu yönde kapattı. Ancak bu sonuç, birçok ayrıntıyla çelişiyordu. Kendini yakmak isteyen birinin kimliğini bu kadar sistematik biçimde silmesi, hotellerde izini kaybettirmesi ve sahte pasaportlarla dolaşması olağan değildi. Üstelik 1970 yılı Soğuk Savaş'ın ortasıydı ve Bergen, NATO ile bağlantılı askeri önemi olan stratejik bir limandı. Bu nedenle pek çok araştırmacı, kadının bir casus ya da kurye olduğunu, ölümünün de bir istihbarat operasyonuyla bağlantılı olduğunu düşündü. Başka bir yorum, kadının bir ilişkiden kaçtığını ya da kişisel bir dramın içinde bulunduğunu savunuyordu. Ancak bunların hiçbiri belgelerle desteklenemedi.

Dosya, 2016 yılında yeniden açıldı. Norveç Yayın Kurumu NRK ve polis, kadının dişlerinden ve kemiklerinden yeni bir analiz yaptırdı. Dişlerdeki izotop incelemeleri, kadının çocukluğunu Avrupa'nın orta kesiminde, muhtemelen Fransa ile Almanya sınırı çevresinde geçirdiğini, sonrasında farklı bölgelere taşındığını gösterdi. Bu sonuç, kadının doğum yılının önceki tahminden daha eski olabileceğini de düşündürdü. Ayrıca diş dolgularının, o dönemde Avrupa'dan çok Güney Amerika'da yaygın bir yöntemle yapılmış olabileceği öne sürüldü. Daha sonraki yıllarda DNA verileri genetik soybilim kullanılarak incelendi ve kadının Almanya'nın güneybatısıyla ilişkili olabileceği ileri sürüldü. Bu çabalar, BBC ve NRK'nın birlikte hazırladığı podcast serisiyle dünya çapında ilgi gördü, kamuoyundan ihbarlar geldi. Yine de kesin kimlik tespiti yapılamadı ve gelen ipuçlarının hiçbiri kati bir sonuç vermedi.

Bu gizemin en çarpıcı yanı, bir kadının hem ölümü hem de varlığının kasıtlı biçimde silinmiş olmasıdır. Birinin kimliğini bu denli titizlikle gizlemesi, ya büyük bir korkuya ya da çok önemli bir amaca işaret eder. Kadın bir casus muydu, bir sevdiğinden kaçan biri miydi, yoksa kendi isteğiyle yok olmak isteyen biri mi? Kendi eliyle mi öldü, yoksa öldürüldü mü? Bu soruların hiçbirinin elimizde kesin cevabı yok. Bildiğimiz tek şey, bir kadının adı olmadan gömüldüğü ve yaklaşık yarım yüzyıl sonra bile birilerinin onun için aramaya devam ettiğidir. Isdal Kadını, günümüzün gelişmiş adli yöntemlerine rağmen bazı sırların uzun süre saklanabildiğini, ama bilimin sabırla bu perdeyi aralamaya çalıştığını gösteren çarpıcı bir örnek olarak anılmaya devam ediyor.
Diğer Yazılar
Charles Manson ve Manson Ailesi Andrei Chikatilo: Bir Seri Katilin Portresi Kara Dul Elfriede Blauensteiner Tarihe Damga Vuran Kadın; Audrey Marie Hilley Zodyak Katili Sessiz İletişim
← Ana Sayfaya Dön