Dogmatik Kabala
Dogmatik Kabala, esas olarak sözlü aktarılan bu öğretinin yazıya dökülmüş doktrinlerini içerir. Bu öğreti başlangıçta yalnızca üstattan öğrenciye, ağızdan ağıza, çoğu zaman gizlilik içinde aktarılıyordu; yazıya geçirilmesi ise çok daha sonraki bir aşamayı temsil eder ve bu geçiş sürecinde öğretinin özü büyük ölçüde korunmuş olsa da, aktarım biçimi kökten değişmiştir. Bu konuda farklı tarihlerde yazılmış çok sayıda eser bulunmaktadır ve bunların her biri farklı bir dönemin, farklı bir yorumcunun ya da farklı bir ekolün izlerini taşır. Bunlardan en temel olanları ise, her biri Yaratılış'ın ileride göreceğimiz alemlerinden birine karşılık gelmek üzere, şu dört ana eserdir: Zohar yani İhtişam Kitabı ya da Işığın Kitabı ve doktrini, Sepher Sephiroth yani Tecelliler Kitabı, Sepher Yetzirah yani Şekillenme Kitabı ve Asch Metzareph yani Arındırıcı Ateş. Bu dörtlü yapı rastlantısal değildir; her biri kozmik yaratılışın dört kademeli alemine denk düşecek şekilde konumlandırılmıştır, öyle ki bu eserleri okumak aynı zamanda varlığın en tinsel katmanından en maddi katmanına doğru inen bir yolculuğu izlemek anlamına gelir. Bu eserlerin içeriği ile ilgili kısaca bilgi vermek gerekirse:
1.Zohar, yani İhtişam Kitabı ya da Işığın Kitabı, tek bir metin değil, kendi içinde birkaç ayrı bölümden oluşan bir külliyattır. Aşağıdaki eserleri içermektedir:
a. Siphra Dtzenioutha, yani Örtülü Gizem Kitabı. Zohar'ın açılış kitabıdır ve adından da anlaşılacağı gibi son derece kapalı, şifreli bir üslupla yazılmıştır; sıradan bir okuyucunun ilk bakışta anlam çıkaramayacağı, katman katman açılan bir metindir. Yaratılış'ın dört aleminin ilki olan İlk Çıkış, yani Atziluth Alemi'ne ait bir çalışmadır. Shemoth, yani Çıkış Kitabı'nın içine yerleştirilmiş beş bölümden oluşur, öyle ki bu yerleşim biçimi kendi başına simgesel bir anlam taşır; sanki gizli öğreti kutsal metnin dokusunun içine gömülmüş, sadece bakmayı bilene görünür kılınmıştır. Yaratılış'ın sırları, insan ruhu, ruh ve madde arasındaki ilişkilerden bahseder.
b. Idra Rabba Qadisha, yani Büyük Kutsal Meclis. Örtülü Gizem Kitabı'nın devamı niteliğindedir ve öncekine göre çok daha canlı, sahne benzeri bir anlatıma sahiptir. Rabbi Simeon Ben Jochai'nin, Torah'ın sırlarını refakatçilerine anlattığı kısmı içerir; burada öğretici bir üstadın, kendisine bağlı bir topluluğa gizli hakikatleri açtığı dramatik bir çerçeve söz konusudur, bu da metne neredeyse tiyatral bir nitelik kazandırır.
c. Idra Zuta Qadisha, yani Küçük Kutsal Meclis. Idra Rabba'ya bir ilave özelliği taşır ve genellikle o büyük meclisin sonunu, üstadın ayrılışını ve son sözlerini konu alan daha kısa, daha yoğun duygusal bir kapanış niteliğindedir. Bu üç kitap birlikte ele alındığında, yaratıcı Tanrısal Varlık'ın ve beraberinde Yaratılış'ın kademeli gelişmesini anlatmaktadır; adeta tek bir büyük anlatının farklı perdeleri gibi işlev görürler.
d. Beth Elokim, yani Elokim'in Evi. Ruhani bir eserdir ve daha çok görünmeyen varlıklar aleminin haritasını çıkarmaya çalışır. Melekler, ifritler, elemental varlıklar -yani Ateş, Hava, Su, Toprak olmak üzere maddesel alemin dört elementiyle sembolize edilen, doğaya ait, şekillenebilen ruhsal varlıklar- ve ruhlar üzerine yazılmıştır. Bu eser, görünür dünyanın arkasındaki katmanlı, canlı bir evren tasavvurunu ortaya koyar.
e. Ruhların Devirleri. Söyleşi biçiminde, kendine özgü bir konudur; ruhun bir bedenden diğerine geçişi, yeniden doğuş ve arınma süreçleri gibi meseleleri diyalog formatında ele alır, bu da onu külliyat içindeki en özgün parçalardan biri yapar.
2. Sepher Sephiroth, yani Tecelliler Kitabı. Tanrısal Varlık'ın kademeli olarak negatif varoluştan pozitif varoluşuna evrimini anlatmaktadır; burada söz konusu olan, mutlak ve tanımlanamaz olanın, adım adım tanımlanabilir, kavranabilir bir forma bürünme sürecidir. İkinci alem olan Briah, yani Yaratılış Alemi'ne aittir.
3. Sepher Yetzirah, yani Şekillenme Kitabı. Yaratılış'ın dört kabalistik aleminden üçüncüsü olan Yetzirah, yani Şekillenme Alemi'ne ayrılmış bir eserdir. Tanrısal Bilgelik'in Otuz İki Yolu'nu oluşturan on rakam (sephiroth) ve İbrani alfabesinin yirmi iki harfine dayanan evrensel bir kozmolojiyi açıklamaktadır; sayılar ve harfler burada salt sembol olmanın ötesinde, yaratılışın gerçek yapı taşları olarak ele alınır.
4. Asch Metzareph, yani Arındırıcı Ateş. Kabalistik alemlerin dördüncüsü ve en düşüğü olan Asiah, yani Hareket Alemi'ne aittir. Varlığı çok az kişi tarafından bilinir, çünkü bu metin genellikle simyasal semboller ve maddi dönüşüm süreçleriyle iç içe geçmiş bir dille kaleme alınmıştır. Son derece karmaşık bir yazıttır ve bu karmaşıklık tesadüfi değildir; metnin doğası gereği yalnızca belirli bir hazırlık düzeyine ulaşmış kişiler tarafından kavranabilecek şekilde kurgulanmıştır. Çok az kişi tarafından anlaşılır.
Yukarıda bahsedilen bilgilerin ışığında Dogmatik Kabala'nın sonuç olarak aşağıdaki konular üzerine yoğunlaştığını görüyoruz; bu on madde, aslında öğretinin bütün bir haritasını çizer ve her biri diğerleriyle iç içe geçmiş durumdadır:
a) İlahi Varlık, yani Ain Soph ve Nitelikleri, yani Sephiroth.
b) Evren bilimi, yani kozmoloji.
c) Meleklerin ve insanların yaratılışı, yani alemler.
d) İnsanlık ve meleklerin kaderi.
e) İnsan ruhunun içeriği.
f) Melekler, iblisler ve elemental varlıkların içeriği.
g) İnsanlığa tebliğ edilen yasaların önemi.
h) Sayıların Tanrısal sembolizmi.
i) İbrani harflerinin sırları.
j) Denge.
1.Zohar, yani İhtişam Kitabı ya da Işığın Kitabı, tek bir metin değil, kendi içinde birkaç ayrı bölümden oluşan bir külliyattır. Aşağıdaki eserleri içermektedir:
a. Siphra Dtzenioutha, yani Örtülü Gizem Kitabı. Zohar'ın açılış kitabıdır ve adından da anlaşılacağı gibi son derece kapalı, şifreli bir üslupla yazılmıştır; sıradan bir okuyucunun ilk bakışta anlam çıkaramayacağı, katman katman açılan bir metindir. Yaratılış'ın dört aleminin ilki olan İlk Çıkış, yani Atziluth Alemi'ne ait bir çalışmadır. Shemoth, yani Çıkış Kitabı'nın içine yerleştirilmiş beş bölümden oluşur, öyle ki bu yerleşim biçimi kendi başına simgesel bir anlam taşır; sanki gizli öğreti kutsal metnin dokusunun içine gömülmüş, sadece bakmayı bilene görünür kılınmıştır. Yaratılış'ın sırları, insan ruhu, ruh ve madde arasındaki ilişkilerden bahseder.
b. Idra Rabba Qadisha, yani Büyük Kutsal Meclis. Örtülü Gizem Kitabı'nın devamı niteliğindedir ve öncekine göre çok daha canlı, sahne benzeri bir anlatıma sahiptir. Rabbi Simeon Ben Jochai'nin, Torah'ın sırlarını refakatçilerine anlattığı kısmı içerir; burada öğretici bir üstadın, kendisine bağlı bir topluluğa gizli hakikatleri açtığı dramatik bir çerçeve söz konusudur, bu da metne neredeyse tiyatral bir nitelik kazandırır.
c. Idra Zuta Qadisha, yani Küçük Kutsal Meclis. Idra Rabba'ya bir ilave özelliği taşır ve genellikle o büyük meclisin sonunu, üstadın ayrılışını ve son sözlerini konu alan daha kısa, daha yoğun duygusal bir kapanış niteliğindedir. Bu üç kitap birlikte ele alındığında, yaratıcı Tanrısal Varlık'ın ve beraberinde Yaratılış'ın kademeli gelişmesini anlatmaktadır; adeta tek bir büyük anlatının farklı perdeleri gibi işlev görürler.
d. Beth Elokim, yani Elokim'in Evi. Ruhani bir eserdir ve daha çok görünmeyen varlıklar aleminin haritasını çıkarmaya çalışır. Melekler, ifritler, elemental varlıklar -yani Ateş, Hava, Su, Toprak olmak üzere maddesel alemin dört elementiyle sembolize edilen, doğaya ait, şekillenebilen ruhsal varlıklar- ve ruhlar üzerine yazılmıştır. Bu eser, görünür dünyanın arkasındaki katmanlı, canlı bir evren tasavvurunu ortaya koyar.
e. Ruhların Devirleri. Söyleşi biçiminde, kendine özgü bir konudur; ruhun bir bedenden diğerine geçişi, yeniden doğuş ve arınma süreçleri gibi meseleleri diyalog formatında ele alır, bu da onu külliyat içindeki en özgün parçalardan biri yapar.
2. Sepher Sephiroth, yani Tecelliler Kitabı. Tanrısal Varlık'ın kademeli olarak negatif varoluştan pozitif varoluşuna evrimini anlatmaktadır; burada söz konusu olan, mutlak ve tanımlanamaz olanın, adım adım tanımlanabilir, kavranabilir bir forma bürünme sürecidir. İkinci alem olan Briah, yani Yaratılış Alemi'ne aittir.
3. Sepher Yetzirah, yani Şekillenme Kitabı. Yaratılış'ın dört kabalistik aleminden üçüncüsü olan Yetzirah, yani Şekillenme Alemi'ne ayrılmış bir eserdir. Tanrısal Bilgelik'in Otuz İki Yolu'nu oluşturan on rakam (sephiroth) ve İbrani alfabesinin yirmi iki harfine dayanan evrensel bir kozmolojiyi açıklamaktadır; sayılar ve harfler burada salt sembol olmanın ötesinde, yaratılışın gerçek yapı taşları olarak ele alınır.
4. Asch Metzareph, yani Arındırıcı Ateş. Kabalistik alemlerin dördüncüsü ve en düşüğü olan Asiah, yani Hareket Alemi'ne aittir. Varlığı çok az kişi tarafından bilinir, çünkü bu metin genellikle simyasal semboller ve maddi dönüşüm süreçleriyle iç içe geçmiş bir dille kaleme alınmıştır. Son derece karmaşık bir yazıttır ve bu karmaşıklık tesadüfi değildir; metnin doğası gereği yalnızca belirli bir hazırlık düzeyine ulaşmış kişiler tarafından kavranabilecek şekilde kurgulanmıştır. Çok az kişi tarafından anlaşılır.
Yukarıda bahsedilen bilgilerin ışığında Dogmatik Kabala'nın sonuç olarak aşağıdaki konular üzerine yoğunlaştığını görüyoruz; bu on madde, aslında öğretinin bütün bir haritasını çizer ve her biri diğerleriyle iç içe geçmiş durumdadır:
a) İlahi Varlık, yani Ain Soph ve Nitelikleri, yani Sephiroth.
b) Evren bilimi, yani kozmoloji.
c) Meleklerin ve insanların yaratılışı, yani alemler.
d) İnsanlık ve meleklerin kaderi.
e) İnsan ruhunun içeriği.
f) Melekler, iblisler ve elemental varlıkların içeriği.
g) İnsanlığa tebliğ edilen yasaların önemi.
h) Sayıların Tanrısal sembolizmi.
i) İbrani harflerinin sırları.
j) Denge.
Diğer Yazılar