Pelagra Olayı
Pelagra Olayı, 20. yüzyılın başlarında Amerika Birleşik Devletleri'nin güney eyaletlerinde milyonlarca insanı etkileyen ve on binlerce ölüme yol açan bir halk sağlığı felaketiydi. 1906 ile 1940 yılları arasında yaklaşık üç milyon Amerikalı bu hastalığa yakalandı ve bunların yaklaşık 100 bini hayatını kaybetti (PMC).
Hastalık, deri iltihabı, ishal, bunama ve ölüm olmak üzere dört temel belirtisiyle tanınıyor ve bu yüzden dört D hastalığı olarak adlandırılıyordu (ScienceDirect; PMC). 1912 yılına gelindiğinde yalnızca Güney Karolina eyaletinde 30 bin vaka bildirilmiş ve ölüm oranı yüzde 40'a ulaşmıştı (PMC).
Hastalığın bulaşıcı olduğu düşünüldüğünden, hastalar toplumdan izole edilerek özel kurumlara yerleştiriliyordu (Medscape). Ancak 1914 yılında ABD Kamu Sağlığı Hizmetleri'nden Dr. Joseph Goldberger, konuyu araştırmakla görevlendirildi ve yetimhaneler ile akıl hastanelerinde yaptığı gözlemler sonucunda hastalığın bulaşıcı olmadığını, aksine yetersiz beslenmeden kaynaklandığını ortaya koydu (UAB Libraries; Encyclopedia of Arkansas).
Goldberger, hastaların büyük çoğunluğunun et, mısır unu ve şeker kamışı pekmezinden oluşan tek düze bir beslenme düzenine sahip yoksul güneyliler olduğunu tespit etti (UAB Libraries). Kendi teorisini kanıtlamak için kendisi ve gönüllü meslektaşları, hastaların cilt kabuklarını yutarak ve salgılarını kendi burun ile boğazlarına sürerek hastalığın bulaşıcı olmadığını gösterdi; hiçbiri hastalanmadı (NIH Tarih Ofisi).
Goldberger'in bulguları doğru olmasına rağmen, güney toplumunun gururunu incitmesi ve dönemin yaygın kanılarına ters düşmesi nedeniyle uzun süre güçlü bir dirençle karşılaştı (South Carolina Encyclopedia). Buna karşın 1914 ile 1916 yılları arasında Mississippi ve Güney Karolina'da yürüttüğü saha araştırmalarıyla görüşleri zamanla, isteksizce de olsa, kabul görmeye başladı (South Carolina Encyclopedia).
Goldberger, hastalığa yol açan eksik besin öğesini tam olarak belirleyemeden 1929 yılında kanserden hayatını kaybetti (NIH Tarih Ofisi). Onun ölümünden sekiz yıl sonra, 1937'de biyokimyacı Conrad A. Elvehjem, eksikliğin niasin adı verilen B vitamini olduğunu keşfetti (South Carolina Encyclopedia; Cleveland Clinic).
Goldberger'in beslenmeyle ilişkilendiren araştırmalarının başlangıcından niasin eksikliğinin bilimsel olarak kesin şekilde tanımlanmasına kadar geçen süre yaklaşık yirmi üç yıl sürdü. Tarihçiler, bu süre boyunca hastalığın yoksul ve büyük ölçüde siyah nüfus arasında yoğunlaşmış olmasının, sorunun çözümüne yönelik kamu politikası tepkisinin gecikmesinde önemli bir rol oynadığını vurgulamaktadır (South Carolina Encyclopedia).
Niasin ile B vitaminlerinin ekmek ve diğer temel gıda maddelerine hızla eklenmesinin ardından hastalık hızla geriledi; örneğin Arkansas eyaletinde pelagra ölümleri 1938'de 184'e kadar düştü (Encyclopedia of Arkansas). İkinci Dünya Savaşı hazırlıkları sırasında askere alınanların önemli bir kısmının yetersiz beslenme nedeniyle askerliğe uygun bulunmaması, federal hükümetin tahıl ürünlerine vitamin takviyesini zorunlu kılmasına da yol açtı (Encyclopedia of Arkansas).
Hastalık, deri iltihabı, ishal, bunama ve ölüm olmak üzere dört temel belirtisiyle tanınıyor ve bu yüzden dört D hastalığı olarak adlandırılıyordu (ScienceDirect; PMC). 1912 yılına gelindiğinde yalnızca Güney Karolina eyaletinde 30 bin vaka bildirilmiş ve ölüm oranı yüzde 40'a ulaşmıştı (PMC).
Hastalığın bulaşıcı olduğu düşünüldüğünden, hastalar toplumdan izole edilerek özel kurumlara yerleştiriliyordu (Medscape). Ancak 1914 yılında ABD Kamu Sağlığı Hizmetleri'nden Dr. Joseph Goldberger, konuyu araştırmakla görevlendirildi ve yetimhaneler ile akıl hastanelerinde yaptığı gözlemler sonucunda hastalığın bulaşıcı olmadığını, aksine yetersiz beslenmeden kaynaklandığını ortaya koydu (UAB Libraries; Encyclopedia of Arkansas).
Goldberger, hastaların büyük çoğunluğunun et, mısır unu ve şeker kamışı pekmezinden oluşan tek düze bir beslenme düzenine sahip yoksul güneyliler olduğunu tespit etti (UAB Libraries). Kendi teorisini kanıtlamak için kendisi ve gönüllü meslektaşları, hastaların cilt kabuklarını yutarak ve salgılarını kendi burun ile boğazlarına sürerek hastalığın bulaşıcı olmadığını gösterdi; hiçbiri hastalanmadı (NIH Tarih Ofisi).
Goldberger'in bulguları doğru olmasına rağmen, güney toplumunun gururunu incitmesi ve dönemin yaygın kanılarına ters düşmesi nedeniyle uzun süre güçlü bir dirençle karşılaştı (South Carolina Encyclopedia). Buna karşın 1914 ile 1916 yılları arasında Mississippi ve Güney Karolina'da yürüttüğü saha araştırmalarıyla görüşleri zamanla, isteksizce de olsa, kabul görmeye başladı (South Carolina Encyclopedia).
Goldberger, hastalığa yol açan eksik besin öğesini tam olarak belirleyemeden 1929 yılında kanserden hayatını kaybetti (NIH Tarih Ofisi). Onun ölümünden sekiz yıl sonra, 1937'de biyokimyacı Conrad A. Elvehjem, eksikliğin niasin adı verilen B vitamini olduğunu keşfetti (South Carolina Encyclopedia; Cleveland Clinic).
Goldberger'in beslenmeyle ilişkilendiren araştırmalarının başlangıcından niasin eksikliğinin bilimsel olarak kesin şekilde tanımlanmasına kadar geçen süre yaklaşık yirmi üç yıl sürdü. Tarihçiler, bu süre boyunca hastalığın yoksul ve büyük ölçüde siyah nüfus arasında yoğunlaşmış olmasının, sorunun çözümüne yönelik kamu politikası tepkisinin gecikmesinde önemli bir rol oynadığını vurgulamaktadır (South Carolina Encyclopedia).
Niasin ile B vitaminlerinin ekmek ve diğer temel gıda maddelerine hızla eklenmesinin ardından hastalık hızla geriledi; örneğin Arkansas eyaletinde pelagra ölümleri 1938'de 184'e kadar düştü (Encyclopedia of Arkansas). İkinci Dünya Savaşı hazırlıkları sırasında askere alınanların önemli bir kısmının yetersiz beslenme nedeniyle askerliğe uygun bulunmaması, federal hükümetin tahıl ürünlerine vitamin takviyesini zorunlu kılmasına da yol açtı (Encyclopedia of Arkansas).
Diğer Yazılar